Tabiri basit, anlamı ağır, koşulları zor, hayatı acı ve tanımı hüzündür işçinin.
Az ile özü idame ettirmek; aza kanaat edip, çoktan medet ummamak; hayatı bulunduğu koşullarla kabullenip, kader olarak özümsemektir. Dişten tırnaktan arttırmış oldukları hayatlarını, elde bulunmayanın yokluğunu; sevdiklerine hiç hissettirmeden, varlık gibi göstererek sürdürmesinin savaşıdır işçi. Ve bu savaşların bitmesi temelinde yeni bir doğumdur 1 Mayıs…
OLUŞUMU İLE 1 MAYIS:
Oluşumunda etkili olan 1886 yılında yaşanmış olan Haymarket Olayı’dır.
HAYMARKET OLAYI:
1 Mayıs 1886’da Louisville, Kentucky’de İşçi Gazetesi başyazarı August Spies konuşma amaçlı miting düzenler. Toplanma nedeni ise 3 hafta önce yaşanmış olan durumlardır. İşçilerin çalışma koşulları kötüdür.(12 saat için 3 dolar…)
Bunu protesto ettiklerinde işçiler kitlesel olarak işten çıkarılır ve yerlerine getirilmek üzere işe başvuran sayısı çok azdır. 1 Mayıs sonrası grevler devam eder…
3 Mayıs’ta McCormick’e ait fabrikadan atılan işçiler miting yapar. McCormick grev kırıcıları dışarı çıkartır. İşçiler fabrikaya yönelir; polis ateş açar ve 4 işçinin ölümüne neden olur. Saldırıya tepki göstermek için aynı meydanda miting yapılır. Mitingin sonuna doğru kürsünün önünde polisin olduğu kısma bomba atılır. Nereden geldiği anlaşılmaz.7 polis ölmüştür. Olay üzerine polis kalabalığa ateş açar ve çok sayıda protestocu ölür. Yüzlerce işçi tutuklanıp; 8 işçi yargılanır.
1886’da Chicago’da toplanan Amerika İşçi Sendikaları Konfederasyonu, 1 Mayıs’ı 8 saat uygulamasını fiili olarak hayata geçirme günü olarak belirlemiştir. 1889’da toplanan İkinci Enternasyonal’de 1 Mayıs Birlik, Mücadele ve Dayanışma Günü olarak kutlanmasına karar verilmiştir.
SENDİKALARI İLE İŞÇİ:
İşçiye emeğiyle dokunmuş bütün kurumlarımızın ve hayata emeğini nakşetmiş bütün işçilerimizin 1 Mayıs’ı kutlu olsun.
DİSK (Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu-13 Şubat 1967), KESK (Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu-8 Aralık 1995), TMMOB (Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği-1954), TTB (Türk Tabipleri Birliği-7 Mart 1953), KAMUSEN (Türkiye Kamu Çalışanları Sendikaları Konfederasyonu-24 Haziran 1992), HAK-İŞ (Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu-22 Ekim 1976)
Bunların dışında MEMURSEN, HİZMET-İŞ, BASIN-İŞ, BASS, METAL-İŞ, DERİTEKS, TOLEYİS, TÜMTİS, ENERJİ-İŞ, LASTİK-İŞ, YOL-İŞ, SELÜLOZ-İŞ, PETROL-İŞ
KANLI 1 MAYIS:
DİSK bir sene önce coşkuyla kutlanan 1Mayıs‘ı; 1 Mayıs 1977 tarihinde Taksim Meydanı’nda daha da görkemli kutlamak istemiştir. Kutlanan İşçi Bayramı’nda dönemin Sovyet Bloğu /Çin Bloğu ayrışmasından meydana gelen olay 34 kişinin hayatını kaybetmesiyle sonuçlanmıştır. Yaşanılan olay sonrasında 1Mayıs 1977 tarihi “Kanlı 1 Mayıs” olarak anılmıştır.
ŞARKILARDA 1 MAYIS:
Birçok sanatçı işçi konusuna hassasiyetle değinmiş. İşçilerin yüreklerinde yaşadıkları derin duyguları kalplerimizde hissettirmiş; acıları içimizde yer etmiştir.
CEM KARACA-TAMİRCİ ÇIRAĞI
Ustama dedim ki bugün, giymeyim tulumları. Arkası puslu aynamda, taradım saçlarımı.
Gelecekti bugün geri, arabayı almaya.
O romandaki hayali, belki gerçek yapmaya.
Arabanın kapısını, açtım girsin içeri.
Kalktı hilal kaşları, sordu kim bu serseri.
Çekti gitti arabayla, egzozuna boğuldum. Gözümde tomurcuk yaşlar, ağır ağır doğruldum
Ustam geldi sırtıma vurdu unut dedi romanları…
İşçisin sen işçi kal, giy dedi tulumları.
ALPAY -FABRİKA KIZI
Oysa yatağında bile bir gün uyku göremez.
İhtiyar anası gibi, kadınlığını bilemez.
Makineler diken gibi, batar her gün kalbine.
Yün örecek elleri, her gün ekmek derdinde.
Gün batarken her akşam, bir kız geçer kapımdan.
Köşeyi dönüp kaybolur, başı önde yorgunca.
Fabrikada tütün sarar, sanki kendi içer gibi.
Sararken de hayal kurar, bütün insanlar gibi…
SELDA BAĞCAN -MADEN İŞÇİLERİ
Bir arzum kaldı sende, türküsünü söylediler hep birlikte.
Yürüdüler el ele, gidiyorlardı cennet bahçelerine.
Her yıl şehit düşen kömür işçilerine kavuşmak inancı içinde.
Yürüdüler, yürüdüler. Dilaver Kömür Ocağı’na geldiler.
Etrafı karanlıktı. Sarsıldı topraklar kömür o canavar.
Bağırdı kardaşım, “vay anam yandım”
Verdiler el ele gönüller gönüle.
Sonra sarıldılar kömürün ateşine, kibrit oldular.
Yok oldular, var oldular. İşçiden yana yeraltında bir dünya var.
Bir dünya var bir dünya var bir dünya var.
GÖNÜLLERDE 1 MAYIS:
Başta hayatlarımızı kurtarmak pahasına kendi hayatlarını hiçe sayıp bedel ödemiş ve ödemekte olan “düşünce işçisi “ yazar ve gazeteciler olmak üzere, emeği hayatının misyonu haline getirmiş tüm işçilerin 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü’nü kutlarım.
Sona yaklaşırken Nazım Hikmet’in “Nikbinlik “şiirinden şu satır ve dillere pelesenk olmuş bir temenni;
“Kayış kapar kolumuzu. Kırılan kemik, kan. Hani şimdi bizim soframıza, haftada bir et gelir. Ve çocuklarımız işten eve sapsarı iskelet gelir…”
Motorları maviliklere süreceğimiz o güzel, güneşli günlere ulaşmak dileğiyle…
Esen kalın…
